Prostitutie in Nederland: Regels & Wetgeving

Is prostitutie legaal in Nederland?

Het korte antwoord is: ja, prostitutie is legaal in Nederland. Maar er zijn belangrijke nuances en voorwaarden.

Sinds 2000 legaal. Op 1 oktober 2000 werd het bordeelverbod in Nederland opgeheven. Sindsdien is prostitutie een erkend beroep. Sekswerkers kunnen zich inschrijven bij de Kamer van Koophandel en zijn belastingplichtig, net als andere zelfstandigen.

Voorwaarden voor legaliteit. Prostitutie is legaal onder de volgende voorwaarden: de sekswerker is minimaal 18 jaar oud (21 jaar in sommige gemeenten), werkt geheel vrijwillig en zonder dwang, heeft een geldig verblijfsrecht in Nederland, en werkt vanuit een vergunde locatie of als zelfstandige.

Illegale vormen. Niet alle vormen van prostitutie zijn legaal. Mensenhandel, dwangprostitutie en het aanbieden van seksuele diensten door minderjarigen zijn zware misdrijven. Straatprostitutie is in de meeste gemeenten verboden, tenzij er een aangewezen tippelzone is.

De Wet regulering sekswerk. De Nederlandse overheid werkt aan verdere regulering via de Wet regulering sekswerk (Wrs). Deze wet beoogt de positie van sekswerkers te versterken en misstanden tegen te gaan. De exacte invulling hiervan is nog in ontwikkeling.

Vergunningen en gemeentelijk beleid

Hoewel prostitutie landelijk legaal is, bepalen gemeenten grotendeels het lokale beleid. Dit leidt tot aanzienlijke verschillen per stad.

Gemeentelijke vergunningen. Seksbedrijven zoals bordelen, privéhuizen en clubs hebben een vergunning nodig van de gemeente. De eisen voor deze vergunning variëren per gemeente. Sommige gemeenten geven actief vergunningen uit, terwijl andere een restrictief beleid voeren.

Nulbeleid. Sommige gemeenten hanteren een zogenaamd "nulbeleid", waarbij geen nieuwe vergunningen voor seksbedrijven worden afgegeven. Dit betekent niet dat prostitutie in die gemeente illegaal is, maar wel dat er geen vergunde locaties zijn.

Escorts en thuiswerkers. Zelfstandige escorts en thuiswerkende sekswerkers vallen in een grijs gebied. In sommige gemeenten is hier geen specifiek beleid voor, terwijl andere gemeenten een registratie- of meldingsplicht hanteren.

Amsterdam. Amsterdam heeft het meest uitgebreide systeem, met vergunningen voor raamprostitutie op De Wallen en in andere gebieden, vergunde bordelen en privéhuizen. De stad heeft de afgelopen jaren het aantal ramen verminderd als onderdeel van Project 1012.

Rotterdam, Den Haag, Utrecht. Deze steden hebben elk hun eigen vergunningensysteem. Rotterdam heeft een actief beleid met vergunde zones. Den Haag en Utrecht hanteren een gematigd beleid met een beperkt aantal vergunningen.

Rechten van sekswerkers

Sekswerkers in Nederland hebben dezelfde rechten als andere werkenden. Toch is de praktijk niet altijd zo eenvoudig.

Arbeidsrechten. Sekswerkers die in loondienst werken (bijvoorbeeld bij een vergund bordeel) hebben recht op een arbeidscontract, minimumloon, vakantiegeld en andere arbeidsvoorwaarden. In de praktijk werken de meeste sekswerkers als zelfstandige.

Fiscale verplichtingen. Als zelfstandige zijn sekswerkers verplicht om inkomstenbelasting en btw af te dragen. Ze kunnen zich inschrijven bij de KvK en hebben recht op dezelfde zakelijke aftrekposten als andere zzp'ers.

Recht op veiligheid. Sekswerkers hebben recht op een veilige werkplek. Exploitanten van vergunde bedrijven zijn verplicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving, inclusief een alarmknop, goede hygiëne en bescherming tegen agressie.

Gezondheidszorg. Sekswerkers hebben toegang tot gratis en anonieme soa-tests via de GGD. Sommige steden bieden aanvullende gezondheidsvoorzieningen specifiek voor sekswerkers.

Bescherming tegen uitbuiting. De politie en hulporganisaties werken samen om mensenhandel en uitbuiting te bestrijden. Sekswerkers kunnen misstanden melden bij de politie, het Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel (CoMensha) of hulporganisaties zoals Soa Aids Nederland en PROUD (de vakbond voor sekswerkers).

Recht op privacy. Sekswerkers hebben recht op privacy, net als iedereen. Het is niet toegestaan om zonder toestemming foto's of video's te maken of persoonlijke informatie te delen.

Wat mag wel en niet als klant

Als klant heb je ook verantwoordelijkheden. Het is belangrijk om te weten wat de regels zijn.

Wat mag wel. Het is legaal om gebruik te maken van diensten van een meerderjarige sekswerker die vrijwillig en zelfstandig werkt. Je mag advertenties bekijken en contact opnemen voor een boeking. Je mag vergunde locaties bezoeken.

Wat mag niet. Het is verboden om seksuele diensten af te nemen van iemand die minderjarig is. Het is strafbaar om gebruik te maken van diensten waarvan je weet of redelijkerwijs kunt vermoeden dat er sprake is van dwang of mensenhandel. Straatprostitutie buiten aangewezen zones is verboden.

Strafbaarheid klant. In bepaalde gevallen kan de klant strafbaar zijn. Dit geldt met name bij het afnemen van diensten van minderjarigen of bij het bewust gebruikmaken van slachtoffers van mensenhandel. De strafmaat hiervoor is aanzienlijk.

Respecteer de regels van de locatie. Iedere vergunde locatie heeft huisregels. Houd je hieraan. Ga weg als je wordt gevraagd te vertrekken. Gebruik altijd bescherming.

Onthoud: consent is alles. Alles wat je doet moet met wederzijdse toestemming zijn. Een sekswerker heeft altijd het recht om een klant of specifieke handelingen te weigeren, ongeacht betaling. Respecteer dit.

Bij twijfel, meld het. Als je het vermoeden hebt dat iemand wordt gedwongen of uitgebuit, neem dan contact op met de politie (0900-8844) of Meld Misdaad Anoniem (0800-7000).